Αίτηση για Παροχές Αναπηρίας: Πριν ή Μετά τη ΓΑΠΑ; | MoreThanTax

Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών πιστοποίησης αναπηρίας μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας έχει απλοποιήσει την καθημερινότητα των πολιτών. Ένα από τα πλέον κρίσιμα ερωτήματα που προκύπτουν αφορά τον ακριβή χρόνο υποβολής της αίτησης για τη λήψη παροχών σε σχέση με την έκδοση της Γνωστοποίησης Αποτελέσματος Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΓΑΠΑ).

Ο Κρίσιμος Χρόνος Υποβολής: Πριν ή Μετά την Έκδοση ΓΑΠΑ;

Η διαδικασία διεκδίκησης παροχών αναπηρίας έχει τροποποιηθεί σημαντικά, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία στους δικαιούχους. Σύμφωνα με τη νομοθεσία και συγκεκριμένα τον Ν. 4961/2022 (άρθρο 103, παρ. 10), από τις 16/09/2022 η αίτηση για παροχές όπως η σύνταξη αναπηρίας, το εξωιδρυματικό επίδομα ή το επίδομα απόλυτης αναπηρίας μπορεί να υποβληθεί ακόμη και πριν από την έκδοση της Γνωστοποίησης Αποτελέσματος Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΓΑΠΑ).

Βασική προϋπόθεση για να προχωρήσει το αίτημα προς τον e-ΕΦΚΑ ή τον ΟΠΕΚΑ είναι να έχει ήδη υποβληθεί, τουλάχιστον, η αρχική αίτηση για την έκδοση πιστοποίησης αναπηρίας στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας. Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών, αποτρέποντας την απώλεια αναδρομικών δικαιωμάτων λόγω καθυστερήσεων στην εξέταση από τις Υγειονομικές Επιτροπές του ΚΕΠΑ.

Ο νομοθέτης έχει προβλέψει ένα συγκεκριμένο χρονικό «παράθυρο» προστασίας. Εάν η αίτηση για την εκάστοτε παροχή υποβληθεί στον αρμόδιο φορέα εντός 4 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της ΓΑΠΑ, τότε ως ημερομηνία υποβολής της αίτησης για την παροχή λογίζεται αναδρομικά η ημερομηνία που υποβλήθηκε η αρχική αίτηση για πιστοποίηση αναπηρίας. Η διάταξη αυτή διασφαλίζει ότι ο πολίτης δεν θα χάσει μήνες επιδότησης ή συνταξιοδότησης εν αναμονή της απόφασης.

Η Διαδικασία μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας

Η μετάβαση στη νέα ψηφιακή εποχή πραγματοποιείται μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας (epan.gov.gr). Ο ενδιαφερόμενος ή ο νόμιμος εκπρόσωπός του εισέρχεται στην πλατφόρμα χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς κωδικούς Taxisnet. Εκεί, υποβάλλει μία και μοναδική αίτηση για αξιολόγηση από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ), ανεξάρτητα από το είδος της παροχής που σκοπεύει να διεκδικήσει στη συνέχεια.

Μετά την επιτυχή υποβολή της ηλεκτρονικής αίτησης, ενεργοποιείται το σύστημα για την κατάρτιση του Ιατρικού Εισηγητικού Φακέλου. Ο πολίτης οφείλει να απευθυνθεί στον θεράποντα ιατρό του, ο οποίος αναλαμβάνει να συμπληρώσει ηλεκτρονικά τον φάκελο μέσω του συστήματος Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης. Ο φάκελος αυτός περιλαμβάνει το πλήρες ιατρικό ιστορικό, τις γνωματεύσεις και τις απαραίτητες εξετάσεις.

Η φυσική παρουσία του αιτούντος απαιτείται πλέον μόνο μία φορά, την ημέρα της εξέτασής του από την Πρωτοβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του ΚΕΠΑ. Με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, εκδίδεται η ΓΑΠΑ, η οποία αναρτάται στο ηλεκτρονικό σύστημα και πιστοποιεί το ποσοστό αναπηρίας, καθώς και τη διάρκειά της (προσωρινή ή επ' αόριστον).

Μητρώο Παροχών Αναπηρίας: Τι Πρέπει να Γνωρίζετε Σήμερα

Ο απώτερος στόχος της ψηφιακής μεταρρύθμισης είναι η πλήρης λειτουργία του Μητρώου Παροχών Αναπηρίας, το οποίο θα λειτουργεί ως υπηρεσία μιας στάσης (one-stop shop) για όλες τις συνταξιοδοτικές, επιδοματικές και κοινωνικές παροχές. Ωστόσο, μέχρι την πλήρη έναρξη λειτουργίας του συγκεκριμένου Μητρώου, η διαδικασία απαιτεί προσεκτικά βήματα από την πλευρά του δικαιούχου.

Στην παρούσα φάση, οι πολίτες πρέπει να απευθύνονται ξεχωριστά σε κάθε αρμόδιο φορέα που παρέχει το αντίστοιχο δικαίωμα. Για παράδειγμα, τα αιτήματα για σύνταξη αναπηρίας (για μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες ή δημοσίους υπαλλήλους), το εξωιδρυματικό επίδομα και το επίδομα απολύτου αναπηρίας υποβάλλονται στον e-ΕΦΚΑ. Αντίστοιχα, τα προνοιακά επιδόματα αναπηρίας διεκδικούνται μέσω του ΟΠΕΚΑ.

Η ΓΑΠΑ αποτελεί το βασικό δικαιολογητικό για όλες αυτές τις ενέργειες. Ακόμη και αν η διαλειτουργικότητα των συστημάτων επιτρέπει σε φορείς (όπως η ΑΑΔΕ για τα τέλη κυκλοφορίας) να βλέπουν το ποσοστό αναπηρίας, συχνά απαιτείται η υποβολή νέας αίτησης στον εκάστοτε φορέα, επισυνάπτοντας τη ΓΑΠΑ για την άντληση των επιμέρους ιατρικών στοιχείων που θεμελιώνουν το δικαίωμα.

Ψηφιακή Κάρτα Αναπηρίας και Καθημερινότητα

Παράλληλα με τη διαδικασία πιστοποίησης, από την 1η Νοεμβρίου 2022 έχει τεθεί σε εφαρμογή το Ψηφιακό Μητρώο Ατόμων με Αναπηρία και η Ψηφιακή Κάρτα Αναπηρίας. Δικαιούχοι της κάρτας είναι τα άτομα που διαθέτουν συνολικό ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 50% και έχουν ενεργή πιστοποίηση.

Η κάρτα αυτή, η οποία είναι διαθέσιμη και μέσω της εφαρμογής gov.gr Wallet στα κινητά τηλέφωνα, αποδεικνύει την ταυτότητα του κατόχου και την ιδιότητά του έναντι κάθε δημόσιας αρχής. Η χρήση της απαλλάσσει τους πολίτες από την υποχρέωση να επιδεικνύουν διαρκώς την πλήρη ιατρική τους πιστοποίηση (ΓΑΠΑ), προστατεύοντας έτσι τα ευαίσθητα προσωπικά τους δεδομένα κατά την πρόσβαση σε υπηρεσίες, όπως το Δελτίο Μετακίνησης ΑμεΑ.

Πρακτικές Συμβουλές για την Αποφυγή Απώλειας Δικαιωμάτων

Στην πρακτική μας εμπειρία, παρατηρούμε συχνά περιπτώσεις όπου η ελλιπής ενημέρωση οδηγεί σε απώλεια σημαντικών οικονομικών παροχών. Η αυστηρή τήρηση της προθεσμίας των 4 μηνών από την έκδοση της ΓΑΠΑ για την υποβολή της τελικής αίτησης στον e-ΕΦΚΑ ή τον ΟΠΕΚΑ είναι αδιαπραγμάτευτη για τη διατήρηση της αναδρομικότητας.

Ένα κοινό λάθος που παρατηρούμε είναι η αναμονή της έκδοσης της απόφασης του ΚΕΠΑ πριν καν ξεκινήσει η αναζήτηση των προϋποθέσεων για την εκάστοτε παροχή. Συνιστάται η έγκαιρη προετοιμασία του φακέλου και η άμεση υποβολή της αρχικής αίτησης στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας, ώστε να «κλειδώσει» η ημερομηνία έναρξης του δικαιώματος.

Επιπλέον, βεβαιωθείτε ότι οι κωδικοί Taxisnet είναι ενεργοί και ότι ο ΑΜΚΑ σας είναι ορθά καταχωρημένος στα μητρώα, καθώς οποιαδήποτε αναντιστοιχία στοιχείων μπορεί να μπλοκάρει την ψηφιακή διαδικασία στο epan.gov.gr.

Πηγή: Πότε πρέπει να κάνω το αίτημα για κάποια παροχή; Πριν ή μετά την έκδοση ΓΑΠΑ;