Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) αποτελεί πλέον μια νέα, απαιτητική πραγματικότητα για τις ελληνικές εισαγωγικές επιχειρήσεις. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, ο ευρωπαϊκός κανονισμός περνά στην πλήρη φάση εφαρμογής του, επιβάλλοντας αυστηρές υποχρεώσεις αναφοράς και πραγματικό οικονομικό κόστος. Στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η αποτροπή της διαρροής άνθρακα και η εξίσωση του κόστους ρύπων μεταξύ ευρωπαϊκών και εισαγόμενων προϊόντων. Στη MoreThanTax, παρακολουθούμε στενά τις τελωνειακές και φορολογικές εξελίξεις, διασφαλίζοντας ότι η εφοδιαστική σας αλυσίδα παραμένει απρόσκοπτη και πλήρως εναρμονισμένη με τα νέα δεδομένα.
Ο CBAM (ΜΣΠΑ στα ελληνικά) λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας περιβαλλοντικός δασμός για συγκεκριμένα αγαθά που εισάγονται στην ΕΕ από τρίτες χώρες. Στην καθημερινή μας πρακτική, βλέπουμε συχνά πελάτες που υποτιμούν το εύρος του κανονισμού, θεωρώντας λανθασμένα ότι αφορά μόνο τις πολύ βαριές βιομηχανίες. Ωστόσο, ο μηχανισμός καλύπτει έξι βασικές κατηγορίες προϊόντων: σίδηρο και χάλυβα, αλουμίνιο, τσιμέντο, λιπάσματα, ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο.
Αν η επιχείρησή σας εισάγει πρώτες ύλες, εξαρτήματα ή ημιτελή προϊόντα από αυτές τις κατηγορίες (π.χ. προφίλ αλουμινίου από την Κίνα, βίδες χάλυβα από την Τουρκία), υπάγεστε άμεσα στον κανονισμό. Ουσιαστικά, η ΕΕ απαιτεί να πληρώσετε για τις ενσωματωμένες εκπομπές άνθρακα (embedded emissions) που εκλύθηκαν κατά την παραγωγή αυτών των αγαθών. Με αυτόν τον τρόπο, εξισώνεται το κόστος με αυτό που ήδη πληρώνουν οι ευρωπαίοι παραγωγοί μέσω του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (EU ETS). Η λογική είναι απλή: δεν μπορεί μια ευρωπαϊκή βιομηχανία να επιβαρύνεται με το κόστος της πράσινης μετάβασης, ενώ τα ανταγωνιστικά εισαγόμενα προϊόντα παραμένουν φθηνά επειδή παράγονται σε χώρες με χαλαρή περιβαλλοντική νομοθεσία.
Η μεταβατική περίοδος, κατά την οποία απαιτούνταν μόνο τριμηνιαίες αναφορές χωρίς οικονομική επιβάρυνση, έληξε οριστικά στις 31 Δεκεμβρίου 2025. Πλέον, βάσει της εγκυκλίου Ε.2110/2025 της ΑΑΔΕ, από την 1η Ιανουαρίου 2026 η εισαγωγή των ελεγχόμενων αγαθών επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο από έναν Αδειοδοτημένο Διασαφιστή ΜΣΠΑ (Authorized CBAM Declarant).
Αν δεν έχετε εξασφαλίσει αυτή την ιδιότητα, τα εμπορεύματά σας θα μπλοκάρονται στο τελωνείο και δεν θα επιτρέπεται η θέση τους σε ελεύθερη κυκλοφορία. Το υπουργείο έδωσε μια σιωπηρή παράταση έως τις 31 Μαρτίου 2026 για όσους υπέβαλαν εμπρόθεσμα την αίτηση αδειοδότησης, επιτρέποντας τον εκτελωνισμό όσο η αίτηση εξετάζεται. Στην περίπτωση που ο εισαγωγέας δεν είναι εγκατεστημένος στην ΕΕ, ο έμμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπος (εκτελωνιστής) υποχρεούται να αναλάβει τον ρόλο του Αδειοδοτημένου Διασαφιστή. Ως βραβευμένο λογιστικό γραφείο, αναλαμβάνουμε την καθοδήγηση των πελατών μας σε στενή συνεργασία με τους εκτελωνιστές τους, ώστε η μετάβαση στο νέο αυστηρό καθεστώς να γίνει χωρίς δαπανηρές καθυστερήσεις στις παραδόσεις.
Η μεγαλύτερη και πιο κρίσιμη αλλαγή του 2026 είναι η μετάβαση από την απλή αναφορά στην πραγματική οικονομική επιβάρυνση. Οι εισαγωγείς υποχρεούνται πλέον να αγοράζουν πιστοποιητικά CBAM για να καλύψουν τους ρύπους των προϊόντων τους. Η τιμή αυτών των πιστοποιητικών δεν είναι σταθερή, αλλά καθορίζεται από τον εβδομαδιαίο μέσο όρο των δημοπρασιών του EU ETS, εκφρασμένη σε ευρώ ανά τόνο εκπεμπόμενου CO2.
Επιπλέον, καθιερώνεται η ετήσια δήλωση CBAM, η οποία πρέπει να υποβάλλεται έως τις 30 Σεπτεμβρίου κάθε έτους. Για παράδειγμα, η πρώτη επίσημη δήλωση για τις εισαγωγές του 2026 θα υποβληθεί τον Σεπτέμβριο του 2027. Σε αυτή τη δήλωση, θα πρέπει να υπολογίσετε με απόλυτη ακρίβεια τις άμεσες και έμμεσες εκπομπές και να παραδώσετε τον αντίστοιχο αριθμό πιστοποιητικών. Αν αποδείξετε ότι έχει ήδη καταβληθεί τίμημα άνθρακα στη χώρα παραγωγής, το ποσό αυτό μπορεί να αφαιρεθεί από την τελική σας υποχρέωση. Η διαδικασία αυτή απαιτεί αυστηρό data management και συνεχή, τεκμηριωμένη επικοινωνία με τους προμηθευτές σας στο εξωτερικό.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι δεν υπάγονται όλες οι συναλλαγές στον αυστηρό πυρήνα του κανονισμού. Υπάρχει ένα όριο απαλλαγής (de minimis) που σχεδιάστηκε για να ελαφρύνει το διοικητικό βάρος των μικρών εισαγωγέων. Συγκεκριμένα, αν η συνολική καθαρή μάζα των ελεγχόμενων αγαθών δεν υπερβαίνει τους 50 τόνους ανά ημερολογιακό έτος (εξαιρουμένης της ηλεκτρικής ενέργειας και του υδρογόνου), ο εισαγωγέας απαλλάσσεται από τις κύριες υποχρεώσεις αγοράς πιστοποιητικών. Επίσης, εξαιρούνται πλήρως οι αποστολές χαμηλής αξίας κάτω των 150 ευρώ, καθώς και οι εισαγωγές από χώρες που συμμετέχουν στο EU ETS (όπως η Νορβηγία, η Ελβετία και η Ισλανδία).
Οι τελωνειακές αρχές της ΑΑΔΕ πραγματοποιούν πλέον αυστηρούς και αυτοματοποιημένους ελέγχους κατά τον εκτελωνισμό. Ελέγχουν ηλεκτρονικά αν η διασάφηση περιλαμβάνει τον μοναδικό αριθμό λογαριασμού CBAM. Αν διαπιστωθούν παραβάσεις, παράνομες εισαγωγές ή ανακριβείς δηλώσεις ρύπων, τα πρόστιμα είναι εξοντωτικά. Το πλαίσιο κυρώσεων είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να καθιστά τη φοροδιαφυγή ρύπων οικονομικά ασύμφορη.
Η συμμόρφωση με τον CBAM δεν είναι απλώς μια διεκπεραιωτική τελωνειακή διαδικασία, αλλά ένας κρίσιμος παράγοντας κόστους που επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησής σας. Στη MoreThanTax, ενσωματώνουμε τη διαχείριση του CBAM στον ευρύτερο φορολογικό και στρατηγικό σχεδιασμό σας. Μέσω των εξειδικευμένων υπηρεσιών μας στο Tax Compliance, αναλύουμε τα ιστορικά δεδομένα των εισαγωγών σας και προϋπολογίζουμε με ακρίβεια το μελλοντικό κόστος των πιστοποιητικών.
Παράλληλα, αξιοποιούμε τα προηγμένα εργαλεία του Intelligent Accounting για να παρακολουθούμε σε πραγματικό χρόνο τους όγκους των εισαγωγών σας, προειδοποιώντας σας εγκαίρως πριν πλησιάσετε το κρίσιμο όριο των 50 τόνων. Για τις μεγαλύτερες πολυεθνικές, συνδέουμε το κόστος του CBAM με τις ευρύτερες υποχρεώσεις ESG και το Pillar Two, διασφαλίζοντας μια ολιστική προσέγγιση. Στόχος μας είναι να προστατεύσουμε την κερδοφορία σας, βοηθώντας σας να αξιολογήσετε αν συμφέρει η αλλαγή προμηθευτών σε χώρες με χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα ή η στρατηγική μετακύλιση του κόστους στην τελική τιμή του προϊόντος σας.
Η MoreThanTax αναλαμβάνει τον πλήρη στρατηγικό και φορολογικό σχεδιασμό των εισαγωγών σας. Παρακολουθούμε τους όγκους μέσω των ψηφιακών μας συστημάτων, υπολογίζουμε το κόστος των πιστοποιητικών και συνεργαζόμαστε με τον εκτελωνιστή σας για την ορθή υποβολή των ετήσιων δηλώσεων.
Ο κανονισμός καλύπτει έξι βασικές κατηγορίες: σίδηρο και χάλυβα, αλουμίνιο, τσιμέντο, λιπάσματα, ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο. Αφορά τόσο τις πρώτες ύλες όσο και συγκεκριμένα ημιτελή προϊόντα αυτών των κατηγοριών.
Είναι η ειδική ιδιότητα που πρέπει να λάβει ένας εισαγωγέας (ή ο έμμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπός του) από τις αρχές, προκειμένου να του επιτραπεί η εισαγωγή ελεγχόμενων αγαθών στην ΕΕ από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Η τιμή τους δεν είναι σταθερή. Υπολογίζεται με βάση τον εβδομαδιαίο μέσο όρο των τιμών κλεισίματος των δικαιωμάτων εκπομπών στο σύστημα EU ETS (Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών).
Ναι, εξαιρούνται οι εισαγωγές συνολικής μάζας κάτω των 50 τόνων ετησίως (εκτός ρεύματος/υδρογόνου), οι αποστολές αξίας κάτω των 150 ευρώ, καθώς και οι εισαγωγές από χώρες που συμμετέχουν ήδη στο EU ETS (π.χ. Ελβετία, Νορβηγία).
Η μετάβαση στην πλήρη εφαρμογή του CBAM απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και άριστη γνώση των τελωνειακών διαδικασιών. Στη MoreThanTax, αναλύουμε την εφοδιαστική σας αλυσίδα, υπολογίζουμε το μελλοντικό κόστος των ρύπων και διασφαλίζουμε την ομαλή αδειοδότησή σας. Επικοινωνήστε μαζί μας σήμερα για να προστατεύσετε την κερδοφορία των εισαγωγών σας και να αποφύγετε τα αυστηρά πρόστιμα.